مشاور دانشگاه علوم پزشکی تهران در دسترس بودن مواد اعتیادآور در دانشگاه‌ها را غیرقابل انکار دانست و با اذعان به این که شمار معتادان تفننی در دانشگاه‌ها بسیار زیاد است، گفت: درصد معتادان حرفه‌ای در دانشگاه‌ها در برابر معتادان تفننی، کمتر، اما در حال رشد است.

مشاور دانشگاه علوم پزشکی تهران عنوان کرد:
دردسترس بودن مواد اعتیادآور دردانشگاه‌ها غیرقابل انکار است


مشاور دانشگاه علوم پزشکی تهران در دسترس بودن مواد اعتیادآور در دانشگاه‌ها را غیرقابل انکار دانست و با اذعان به این که شمار معتادان تفننی در دانشگاه‌ها بسیار زیاد است، گفت: درصد معتادان حرفه‌ای در دانشگاه‌ها در برابر معتادان تفننی، کمتر، اما در حال رشد است.

به گزارش خبرنگار «اجتماعی» ایسنا، مریم رامشت صبح روز چهارشنبه در نشست هفتگی پژوهش ستاد مبارزه با مواد مخدر که به بررسی تحلیلی عوامل موثر در گسترش مصرف مواد در دانشجویان دانشگاه‌ها بر اساس مدل سوءمصرف مواد و راه‌های پیشگیری اختصاص داشت و در مجموعه فرهنگی شقایق برگزار شد، با اذعان به این که تحقیقات متعدد نشان می‌دهد که مصرف مواد در سطوح گوناگون در دانشگاه‌ها یک واقعیت محض است، افزود: در پژوهش زمینه‌یابی که توسط دفتر مطالعات فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری در سال تحصیلی 82 ـ 1381 بر روی نمونه‌ای متشکل از پنج هزار و 231 دانشجو در 21 دانشگاه تحت پوشش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری صورت گرفت، 586 نفر حدود 11 درصد مواد مخدر مصرف می‌کردند و پس از تریاک، حشیش، شیره و تریاک سوخته شیوع بیشتری در بین دانشجویان داشته و به ترتیب توسط 8/3 درصد، 3/2 درصد، 2/2 درصد دانشجویان حداقل یک‌بار مصرف شده است.

وی اضافه کرد: پژوهشی که درباره عوامل چندگانه مصرف مواد مخدر در بین دانشجویان پسر دانشگاه‌های دولتی 1383 انجام شد، نشان داد، بیشترین فراوانی مصرف در بین رشته‌های مختلف در گروه فنی مهندسی 3/33 درصد قرار داشته که 73 درصد از مصرف کنندگان را دانشجویان غیربومی (ساکن خوابگاه یا منازل استیجاری) تشکیل می‌دادند که از این تعداد 4/45 درصد ساکن خوابگاه بودند.

این مدرس دانشگاه با اشاره به این که انواع اعتیاد به مواد مخدر سه قطب دارد، این سه قطب را این گونه توصیف کرد: قطب اول، ماده مورد استفاده و تاثیرات آن بر ارگانیسم، قطب دوم شخصیت فرد معتاد و تمام عوامل عاطفی مربوط به آن و قطب سوم، نقش محیط اطراف معتاد در دوران‌های مختلف زندگی و سایر محیط‌های زیستی که فرد، جبرا در آن‌ها قرار می‌گیرد، ‌است.

وی جامعه آماری پژوهش را کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی که در سال تحصیلی 85 ـ84 در دانشگاه‌های دولتی مشغول به تحصیل بوده‌اند، دانست که تعداد سه هزار و 177 دانشجو از 42 دانشگاه به عنوان نمونه در اجرای پژوهش مشارکت کرده‌اند.

مشاور دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به یافته‌های پژوهشی نیز، یادآورشد: طبق اطلاعات به دست آمده، از لحاظ جنسیت، مردان 1/44 درصد و زنان 9/55 درصد، از لحاظ وضعیت سکونت، دانشجویان خوابگاهی 1/53 درصد، دانشجویان غیرخوابگاهی 9/46 درصد و از نظر گروه آموزشی، گروه علوم انسانی 35 درصد و فنی مهندسی 30 درصد نسبت به سایر گروه‌ها بیشترین مشارکت را در این پژوهش داشته‌اند.

وی با بیان این که طبق نظریه تعامل‌گرا (هوبا، وینگارد و بنتلر) استفاده از مواد مخدر در موضعی قرار دارد که علل مصرف آن را با چند مجموعه وسیع از عوامل فردی و فرافردی برآورد می‌کنند، رفتارهای مصرف مواد و الکل در مجموعه وسیع‌تری از سبک‌های رفتاری ترجیحی جای گرفته‌اند که ممکن است یکدیگر را تقویت یا تضعیف کند، مثلا مصرف الکل رفتار تقویت کننده سوء مصرف مواد مخدر است.

وی خاطرنشان کرد: منظور از حوزه فرافردی ابعاد نظام شخصیتی است که با مصرف مواد و جایگزین‌های آن مانند برونگرایی، جراتمندی، اتکا به خود، اطاعت از قانون، سازگاری اجتماعی و عاطفی، طغیانگری، اضطراب و نگرانی، تمایل به هیجان خواهی، استقلال و تلاش برای موفقیت مرتبط است و حوزه‌های بین فردی نیز شامل نظام‌های حمایت صمیمانه خانواده، دوستان و دیگر افرادی است که برای فرد مهم هستند.

این پژوهشگر با اشاره به این که مهم‌ترین عناصر حوزه اجتماعی ـ فرهنگی، موانع اجتماعی، انتظارات اجتماعی، دسترسی به مواد و فشارهای محیطی را شامل می‌شوند، یادآورشد: تاثیر نظام حمایتی صمیمانه همچون گروه همسالان در مرحله آغاز استعمال مواد اهمیت ویژه‌ای دارد که طبق نتایج به دست آمده از پژوهش فوق نیز گروه همسالان با 5/58 درصد به عنوان مهم‌ترین عامل گرایش دانشجویان به مصرف مواد مطرح شده است.

وی در ادامه با اشاره به مهم‌ترین عوامل دیگر که به ترتیب بیشترین تاثیر را در گرایش دانشجویان به مصرف مواد دارند، فقدان اعتماد به نفس با 6/36 درصد، نبود بهداشت روانی و استرس و فشارهای روانی 8/25 درصد، مشکلات عاطفی 2/25 درصد، احساس تنهایی و غربت 4/21 درصد، احساس پوچی و هدفی 9/19 درصد، مشکلات خانوادگی 7/19 درصد، هیجان طلبی 8/13 درصد، آزادی‌های بی قید و شرط 3/16 درصد، نبود امکانات تفریحی 5/15 درصد، فقدان آگاهی کافی در زمینه مواد مخدر 3/14 درصد و در دسترس بودن مواد 7/13 درصد را از این عوامل برشمرد.

رامشت با اشاره به نتایج پژوهشی دیگر سه عامل مهم مرتبط با سوءمصرف مواد، عزت نفس ضعیف، ناتوانی در بیان احساسات، خودکارآمدی شخصی و موفقیت تحصیلی همبستگی معنادار، بین عزت نفس ضعیف و سوء مصرف الکل و دارو ، بزهکاری بی بندباری جنسی ، افکار خودکشی نیز رابطه وجود دارد.

وی ضروری بودن توجه به بهداشت روانی برای پیشگیری از بروز آسیبهای اجتماعی مانند خودکشی ، اعتیاد، خشونت ، رفتارهای بزهکارانه و اختلالات روانی را واقعیتی غیر قابل انکار عنوان و بیان کرد: برنامه پیشگیری موسوم به آموزش مهارتهای زندگی (LIFE SKILLS TRIANING) در سال 1993 به منظور ارتقای سطح بهداشت روان و پیشیری از آسیبهای روانی و اجتماعی از سوی سازمان جهانی بهداشت (W.H.O) طراحی و در سطح وسیع در کشورهای جهان مورد استفاده قرار گرفته، از راهکارهای مناسب برای تامین بهداشت روانی است.

وی معنی مهارتهای زندگی را ایجاد روابط بین فردی مناسب و موثر، انجام مسوولیتهای اجتماعی ، انجام تصمیم‌گیریهای درست ، حل تعارضها و کشمکشها بدون توسل به اعمال و رفتارهایی که به خود یا دیگران صدمه می زنند ، توصیف و اضافه کرد: یادگیری مهارتهای زندگی موجب افزایش ظرفیت روانشناختی (PSYCHOLOGICALCONPETENCE) می‌شود .

مشاور دانشگاه علوم پزشکی تهران ، تاثیر گروه همسالان، بحرانهای عاطفی، خوشگذرانی و پر کردن اوقات فراغت که به صورت جدی از این لحاظ در دانشگاهها مشکل داریم ، نشان دادن استقلال، فرار از احساس ناامنی، مقابله با والدین و فشار خانوادگی، مسوولیت زیاد ، فرار از مشکلات و سبقت گرفتن از دیگران را به ترتیب از عوامل مؤثر در گرایش دانشجویان به مصرف مواد مخدر خواند و تاکید کرد: قرار گرفتن برای اولین بار ، در کنار جنس مخالف و ناآگاهی نسبت به نحوه برخورد با این شرایط را از بحرانهای عاطفی شایع در دانشگاهها است.

وی با بیان این که پذیرش دانشجو در دانشگاهها با تساعد هندسی و امکانات دانشگاهها با تساعد عددی بالا می‌رود ، ‌خاطر نشان کرد: کمبود امکانات در خوابگاههای دانشجویی با نبود امکانات سالم برای پر کردن اوقات فراغت دانشجویان رابطه مستقیم دارد.

رامشت ، در دسترس بودن مواد اعتیاد آور و مصرف آنها در بین دانشجویان را دارای همبستگی معنادار عنوان کرد و با طرح این موضوع که درصد معتادان حرفه‌ای در دانشگاهها در برابر معتادان تفننی، کمتر، اما در حال رشد است، به یکی از یافته‌های پژوهش خود در زمینه میزان در دسترس بودن مواد مخدر در دانشگاهها اشاره کرد و گفت: یکی از شرکت کنندگان در این پژوهش عنوان می‌کرد که من یک روز دندان درد شدید داشتم و در این حال از کنار نرده‌های دانشگاهها رد می‌شدم که یکی از دانشجویان به من تریاک تعارف کرد تا درد دندانم ساکت شود.

به گزارش ایسنا، این پژوهشگر در ادامه با ابراز تاسف از این که تکلیف آموزش مهارتهای زندگی هنوز در ایران مشخص نیست، یادآورشد: آموزش مهارتهای زندگی در بسیاری کشورهای دنیا از مهدهای کودک آغاز می‌شود، ‌اما اجرای این آموزشها در ایران به دانشگاهها محدود شده که آن هم با تغییر محتوا و به صورت بلاتکلیف ارائه می‌شود.

وی در پایان خودآگاهی، همدلی، مقابله با هیجانهای منفی، مقابله با استرس، ارتباطات اجتماعی ، ارتباطات بین فردی، حل مساله، تصمیم‌گیری ، تفکر انتقادی و تفکر خلاق را 10 مهارت اصلی زندگی از مجموعه آموزش مهارتهای زندگی برشمرد.

ا«اظهارات افراد خارج از دبیرخانه ستاد، مندرج در سایت الزاماً به معنای موضع رسمی ستاد مبارزه با موادمخدر نمی باشد»